Công cụ làm việc cá nhân


    Thông tin cơ bản về Cuba và quan hệ với Việt Nam

    • Send this page to somebody
    • Print this page

    I. KHÁI QUÁT:

    - Tên chính thức: Cộng hoà Cu-ba.
    - Vị trí địa lý: Cu-ba là một quần đảo (gồm hơn 1.600 đảo, lớn nhất là đảo Cu-ba với diện tích 110.922 km2 và đảo Thanh Niên là 3.061 km2), nằm ở vùng biển Ca-ri-bê, án ngữ lối vào vịnh Mê-hi-cô, giữa Bắc, Trung và Nam Mỹ; 3/4 diện tích là đồng bằng; sông ngòi ít, nhỏ.
    - Diện tích : 114.524 km2
    - Dân số : 11,5 triệu người (2006);  hơn 70% da trắng gốc Âu (chủ yếu Tây Ban Nha), 14% người lai, 12% gốc Phi (da đen), còn lại là người gốc Á (gốc Hoa).
    - Thủ đô:  La Ha-ba-na (2,1 triệu người).
    - Tiền tệ:  đồng Pê-xô (gồm đồng pê-xô nội địa và đồng pê-xô tự do chuyển đổi. Từ tháng 10/2004, Chính phủ Cu-ba quyết định huỷ bỏ việc sử dụng đồng đôla Mỹ ở Cu-ba). 
    - Ngôn ngữ chính thức : tiếng Tây Ban Nha.
    - Ngày lễ lớn : + 1/1/1959: Ngày Giải phóng (Quốc khánh)
                           + 26/7/1953: Ngày Khởi nghĩa Vũ trang
     - Chủ tịch HĐNN và HĐBT : Ra-un Ca-xtơ-rô Ru-xơ (Raul Castro Ruz, 2008)
     - Chủ tịch Quốc hội : Ri-các-đô A-la-rơ-côn đê Kê-xa-đa (Ricardo Alarcón de Quesada)
     - Bộ trưởng Ngoại giao : Bru-nô Rô-đơ-ri-ghết Pa-ri-gia (Bruno Rodriguez Parilla, 2009)

    II.  LỊCH SỬ:
    - Nhà thám hiểm Tây Ban Nha Cri-xtô-phơ Cô-lôn phát hiện Cu-ba ngày
    27/10/1492.
    - 1511-1898: là thuộc địa của Tây Ban Nha. Trong thời kỳ này, nhiều cuộc khởi nghĩa chống Tây Ban Nha đã nổ ra, trong đó tiêu biểu có: cuộc khởi nghĩa của thổ dân Cu-ba do Tù trưởng Ha-tuây lãnh đạo; cuộc khởi nghĩa giành Độc lập lần thứ nhất (1868-1878) do đại điền chủ cấp tiến Các-lốt M. Đề Xê-xpê-đết lãnh đạo; cuộc khởi nghĩa giành Độc lập lần thứ 2 (1895-1898) do Hô-xê Mac-ti, Ma-xi-mô Gô-mết và An-tô-ni-ô Ma-xê-ô lãnh đạo.
    - 1898 - 1958 là thuộc địa kiểu mới của Mỹ: Mỹ 2 lần chiếm đóng quân sự Cu-ba (1898-1902 và 1906-1909). 
    -  Tháng 8/1925: thành lập Đảng Cộng sản đầu tiên ở Cu-ba.
    - 26/7/1953, Phi-đen lãnh đạo Phong trào 26 tháng 7 tiến hành khởi nghĩa vũ trang tiến công trại lính Môn-ca-đa, mở đầu cuộc đấu tranh vũ trang lật đổ chế độ độc tài tay sai của Mỹ.
    - 2/12/1956, tàu Gran-ma chở Phi-đen và các chiến sĩ cách mạng Cu-ba đổ bộ vào Cu-ba, mở đầu cuộc kháng chiến chống chế độ độc tài Ba-ti-xta.
    - 1/1/1959: Cách mạng Cu-ba thành công.
    - 16/4/1961: Fidel Castro tuyên bố tính chất XHCN của cách mạng Cu-ba.
    - 3/10/1965:  Thành lập Đảng Cộng sản Cu-ba trên cơ sở hợp nhất các đảng công nhân cánh tả, cách mạng  và Phong trào 26/7 dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Fidel Castro.

    III. KINH TẾ:
    - Cu-ba có khí hậu nhiệt đới ôn hoà; nhiều khoáng sản như ni-kên (nikel-sản lượng đứng thứ 4 thế giới), đồng, sắt, măng-gan, dầu lửa…; đất đai mầu mỡ, thích hợp cho canh tác cây công nghiệp (mía, cà phê, thuốc lá, cây ăn quả…) và chăn nuôi đại gia súc; có nhiều vùng sinh thái và phong cảnh thiên nhiên đa dạng thích hợp cho việc phát triển mọi loại hình du lịch. 

    - Bước vào thập kỷ 90, Cu-ba lâm vào khủng hoảng kinh tế-xã hội nghiêm trọng nhất kể từ ngày Cách mạng thành công. Năm 1990, kinh tế tăng trưởng âm (-) 2,6%; năm 1993, GDP giảm đến 35% so với năm 1989 (trước khủng hoảng). Nợ nước ngoài khoảng 11 tỷ đôla (cuối 1998), chưa kể số nợ 21,5 tỷ rúp chuyển đổi của Nga. Để khắc phục khó khăn, từ năm 1993, Cu-ba đã áp dụng một số biện pháp như: hợp pháp hóa quyền sở hữu và sử dụng ngoại tệ trong dân; ban hành Luật đầu tư nước ngoài mới (5/9/1995); cho phép tư nhân hoạt động trong một số ngành sản xuất tiểu thủ công nghiệp, buôn bán nông sản và dịch vụ; cải cách cơ cấu trong nông nghiệp theo hướng phi tập trung hoá và đa dạng hoá sản phẩm (thu hẹp ngành mía đường và phát triển các ngành nghề khác); cho phép các công ty lớn của nhà nước được tự cân đối ngoại tệ - ngoại thương trực tiếp... Từ cuối năm 2004, để tập trung quản lý ngoại tệ và đáp lại chính sách xiết chặt bao vây - cấm vận của Mỹ, Cu-ba đình chỉ việc sử dụng đồng đôla Mỹ và thống nhất ban hành đồng pê-xô chuyển đổi trên thị trường nội địa.

    - Kể từ năm 1995, kinh tế Cu-ba đã từng bước phục hồi và thoát ra khỏi thời điểm khó khăn nhất. Những năm gần đây, kinh tế Cu-ba tiếp tục giữ đà tăng trưởng liên tục ở mức cao (2004 tăng 5%, 2005: 11,8%, 2006: 12%). Quan hệ thương mại của Cu-ba khá cân bằng với các châu lục: Châu Mỹ, 45%; Châu Âu: 31%, Châu Á và Trung Đông: 21%; các bạn hàng chính (2006): Venezuela (2,5 tỷ USD), Trung Quốc (1,5 tỷ USD), Tây Ban Nha (1,1-1,2 tỷ USD)...  

    - Những năm gần đây, kinh tế Cu-ba tiếp tục duy trì đà tăng trưởng kinh tế ở mức cao: 2007: đạt 10%; 2006: 12,5%; 2005: 11,8%), riêng GDP năm chỉ đạt 4,3%;  Từ đầu năm 2008, Cu-ba ban hành một số biện pháp kinh tế xã hội mới: cải cách nông nghiệp, giao quyền sử dụng đất vĩnh viễn hoặc lâu dài cho các hộ sản xuất (5 héc-ta); đối xử bình đẳng giữa nông trường nhà nước và hợp tác xã, tăng giá thu mua nông sản, cho phép nông dân bán sản phẩm ra thị trường sau khi hoàn thành nghĩa vụ với Nhà nước, bác bỏ một số chế độ bao cấp miễn phí…; nghiên cứu bác bỏ việc sử dụng song hành 2 đồng tiền (pê-xô và pê-xô chuyển đổi) và chế độ tem phiếu; sửa đổi luật lao động (tăng lương tối thiểu lên gấp đôi, tiến tới áp dụng chế độ lương mới theo năng xuất và chất lượng sản phẩm, cho phép các thành phần kinh tế tư nhân và hộ gia đình được tham gia kinh doanh một số dịch vụ và thị trường bán lẻ…); cải thiện các cơ sở dịch vụ xã hội cũng như y tế, giáo dục, giao thông, bảo hiểm và trợ cấp xã hội (ngân sách đầu tư cho các lĩnh vực này năm 2009 chiếm 63% ngân sách nhà nước), nới lỏng qui định xuất cảnh, cho phép người Cu-ba được mua máy tính, đồ điện gia dụng, sử dụng dịch vụ điện thoại di động… 
     
    IV. CHÍNH TRỊ:

    1. Chính thể Nhà nước, Đảng và đoàn thể :
    - Quốc hội của Chính quyền Nhân dân là cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước Cu-ba và là cơ quan lập pháp duy nhất. Hội đồng Nhà nước là cơ quan đại diện của Quốc hội giữa 2 nhiệm kỳ. Chủ tịch Hội đồng Nhà nước đồng thời là Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng. Hội đồng Bộ trưởng là cơ quan hành pháp tối cao.

    - Đảng Cộng sản Cu-ba (PCC) là đảng cầm quyền; được hợp nhất năm 1961 từ Phong trào 26/7, Đảng Xã hội nhân dân và Phong trào 13/3 thành Tổ chức Cách mạng hợp nhất (ORI), sau đổi tên thành Đảng thống nhất Cách mạng XHCN (PURS). Từ 3/10/1965, đổi tên thành ĐCS Cu-ba.  

    - Đoàn Thanh niên Cộng sản (UJC) có hơn nửa triệu đoàn viên, được coi là tổ chức chính trị, cánh tay đắc lực của Đảng.

    - Các tổ chức quần chúng gồm: Các Uỷ ban Bảo vệ Cách mạng-CDR; Trung tâm những Người lao động Cu-ba - CTC; Hội Liên hiệp Phụ nữ Cu-ba - FMC; Hội Cựu chiến binh Cách mạng-ACR; Hội tiểu nông -ANAP; Liên đoàn Sinh viên Đại học -FEU, Liên đoàn Học sinh Trung học - FEEM và Đội Thiếu niên Hô-xê Mac-ti.
     
    2. Chính sách đối ngoại:
    - Sau Cách mạng thành công, Cu-ba thi hành chính sách đối ngoại năng động, kiên quyết chống chủ nghĩa đế quốc, tích cực ủng hộ phong trào cách mạng, giải phóng dân tộc, đấu tranh mạnh mẽ cho hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và CNXH. 

    - Từ đầu thập kỷ 90, Cu-ba đã từng bước điều chỉnh chính sách đối ngoại phù hợp với tình hình mới; đề cao cảnh giác sẵn sàng đối phó với mọi âm mưu và thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch; sẵn sàng bình thường hoá quan hệ với Mỹ trên cơ sở các nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền và quyền tự quyết; đẩy mạnh quan hệ với các nước Mỹ Latinh - Ca-ri-bê, nhất là với Vê-nê-xu-ê-la và các Chính phủ theo khuynh hướng thiên tả, dân tộc; tăng cường quan hệ với Trung Quốc, Ấn Độ, Tây Ban Nha…; chủ động, tích cực hoạt động tại các tổ chức quốc tế và diễn đàn đa phương nhằm tập hợp lực lượng và phá thế bao vây - cấm vận. Cu-ba là Chủ tịch Phong trào không liên kết (2006-2009).

    V.  QUAN HỆ VIỆT NAM-CU-BA :

    - Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao (2/12/1960), quan hệ đoàn kết, ủng hộ và hợp tác toàn diện anh em Việt Nam - Cu-ba không ngừng được duy trì, phát triển. Cu-ba là nước đi đầu trong phong trào nhân dân thế giới ủng hộ cuộc đấu tranh giành và bảo vệ độc lập, tự do, xây dựng đất nước của Việt Nam; quan tâm thúc đẩy quan hệ mọi mặt với Việt Nam trên các lĩnh vực có thế mạnh như xây dựng, giao thông, công nghệ sinh học, giáo dục, y tế, thể dục - thể thao, nông nghiệp (cung cấp con giống, giống mía cao sản, phòng trừ sâu bệnh, công nghệ chăn nuôi bò, cá sấu...). Hai bên cũng luôn đoàn kết, ủng hộ lẫn nhau trong các hoàn cảnh khó khăn do thiên tai gây ra.

    - Về chinh trị: Lãnh đạo cấp cao hai nước thường xuyên trao đổi chuyến thăm, nổi bật trong những năm gần đây là các chuyến thăm Cu-ba của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh (3/2004 và 6/2007), nguyên Chủ tịch nước Trần Đức Lương (4/2000 và 11/2004), nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An (8/2003 và 3/2006);  nguyên Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Tấn Dũng (12/2001); Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan (10/2008), Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết (9/2009)… Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết dự HNCC KLK 14 ở Cu-ba (9/2006) và tiếp xúc song phương với LĐCC Cu-ba. Về phía Cu-ba,  Chủ tịch Phi-đen Ca-xtơ-rô (12/1995 và 3/2003), Phó Chủ tịch thứ nhất Ra-un Ca-xtơ-rô (4/2005), Phó Chủ tịch Các-lốt La-hê (12/1999), Chủ tịch Quốc hội Ri-các-đô A-la-rơ-côn (6/2007), Bộ trưởng Ngoại giao Phê-líp-pê Rô-kê (4/2007)… đó thăm Việt Nam và nhiều chuyến thăm lẫn nhau ở các cấp Uỷ viên Bộ Chính trị, Uỷ viên TƯ, Bộ trưởng, Thứ trưởng. Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng (quý IV/2009) và Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Gia Khiêm (tháng 4/2009) dự kiến thăm chính thức Cu-ba. Hai nước cũng thường xuyên phối hợp chặt chẽ, hợp tác và ủng hộ lẫn nhau tại các tổ chức quốc tế và diễn đàn đa phương (Liên hợp quốc, Phong trào Không liên kết…).

    - Để góp phần giúp bạn khắc phục hậu quả hai cơn bao Gút-xtáp và I-ke đổ bộ vào Cu-ba tháng 9/2008 vừa qua, Đảng và Nhà nước ta quyết định ủng hộ Cu-ba 300.000 USD và 300 tấn gạo tương đương 200.000 USD; chỉ đạo các Bộ/ngành và các tổ chức chính trị - xã hội của ta chia sẻ các hình thức ủng hộ các cơ quan/tổ chức tương ứng của Cu-ba theo khả năng và mức độ quan hệ.

              - Về kinh tế-thương mại: Trao đổi thương mại song phương liên tục gia tăng (2005: 247 triệu USD; 2006: 300 triệu USD; 2007 hơn 300 triệu USD). Tính đến cuối tháng 10/2008, kim ngạch hai chiều đạt 497 triệu USD, trong đó Việt Nam xuất khẩu sang Cu-ba đạt hơn 495 triệu USD với các mặt hàng chủ yếu là gạo, máy tính, bóng đèn compact, giày dép, than đá, cà phê, bột giặt.

              - Quan hệ trong các lĩnh vực khác như văn hóa, khoa học-kỹ thuật, y tế, giáo dục-đào tạo, nông nghiệp, dầu khí cũng được quan tâm thúc đẩy: các dự án hợp tác về công nghệ sinh học giữa Trung tâm Công nghệ gien và sinh học với Công ty vắc xin và sinh phẩm, Bộ Y tế. Năm 2009, Cu-ba tiếp tục dành 19 suất học bổng cho sinh viên Việt Nam; từ 2007, ta dành cho Cu-ba 10 suất học bổng mỗi năm về tiếng Việt, văn hoá Việt Nam và một số chuyên ngành khác./.

    Tạo bởi songhong
    Cập nhật 01-07-2010