Công cụ làm việc cá nhân


    Thứ trưởng Bùi Thanh Sơn: Ngoại giao toàn diện – nhân tố quan trọng góp phần tạo nên các thành tựu đối ngoại năm 2011

    • Send this page to somebody
    • Print this page

    Ngoại giao toàn diện – nhân tố quan trọng góp phần tạo nên các thành tựu đối ngoại năm 2011
    (Bài đăng trên Tạp chí Hữu nghị, số Xuân Nhâm Thìn)
    ---------------------

    Bùi Thanh Sơn
    Thứ trưởng Bộ Ngoại giao

    Năm 2011 là năm diễn ra nhiều biến động và thay đổi trên thế giới. Ngay từ đầu năm, những bất ổn chính trị tại Trung Đông – Bắc Phi, thảm họa động đất – sóng thần – hạt nhân tại Nhật Bản, tiếp đó là những xung đột cục bộ, tranh chấp lãnh thổ, tài nguyên ở một số khu vực đã làm bức tranh chính trị - an ninh thế giới trở nên bất trắc, khó lường. Cuộc khủng hoảng nợ công tại Châu Âu và Mỹ càng làm kinh tế thế giới vốn đang phục hồi chậm chạp lại càng thêm khó khăn. Những biến động kinh tế, an ninh, chính trị, xã hội của thế giới đã và đang tác động sâu sắc đến Việt Nam, nhất là trong bối cảnh đất nước ta ngày càng hội nhập sâu rộng hơn. Các thách thức đối với chủ quyền, biển đảo, an ninh quốc gia diễn biến phức tạp. Thị trường bên ngoài bị thu hẹp, dòng vốn đầu tư khan hiếm, tác động trực tiếp đến việc thực hiện những mục tiêu phát triển của đất nước.

    Trong bức tranh chung phức tạp đó, càng cần phải nhận rõ những cơ hội để nắm bắt và hóa giải những thách thức. Hòa bình, ổn định, hợp tác tiếp tục là nguyện vọng chung của các nước và là xu thế nổi trội trong quan hệ quốc tế. Các nước đang nhìn về Châu Á - Thái Bình Dương như một khu vực phát triển năng động, trở thành động lực phục hồi kinh tế toàn cầu, trong đó ASEAN nổi lên với vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực đang định hình. Trong nước, chúng ta có thuận lợi cơ bản là công cuộc Đổi mới được tiến hành từ 25 năm qua đã đem lại cho đất nước thế và lực mới.

    Quan trọng hơn cả là trong năm 2011, ngoại giao Việt Nam được soi đường dẫn lối bởi những phát triển quan trọng về đường lối đối ngoại của Đại hội XI. Đó chủ trương “chủ động, tích cực hội nhập quốc tế”, không chỉ trên lĩnh vực kinh tế, mà còn từng bước mở rộng trên các lĩnh vực chính trị, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh. Không chỉ “là bạn, đối tác tin cậy”, nay Việt Nam khẳng định rõ là “thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế”. Đại hội XI cũng tiếp tục nhấn mạnh chủ trương triển khai “đồng bộ, toàn diện” các hoạt động đối ngoại nhằm tạo thành sức mạnh tổng hợp, góp phần phục vụ các mục tiêu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nâng cao vị thế của đất nước và về lâu dài là đưa Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020.

    Trên cơ sở định hướng đối ngoại của Đại hội XI, đồng thời nhận diện đầy đủ hai mặt cơ hội và thách thức từ tình hình thế giới, khu vực tác động vào nước ta, công tác đối ngoại năm 2011 đã được triển khai đồng bộ, toàn diện, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

    Công tác đối ngoại đã góp phần phục vụ tốt các sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, chuyển tải thành công tới bạn bè quốc tế thông điệp của Đại hội XI về một nước Việt Nam tiếp tục Đổi mới, độc lập, tự chủ, vì hòa bình, hợp tác và phát triển với đường lối đối ngoại đa phương hóa, đa dạng hóa, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, là bạn, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế.

    Ta đã tích cực triển khai các chuyến thăm cấp cao cũng như đón tiếp lãnh đạo các nước tới thăm Việt Nam nhằm đưa các mối quan hệ song phương với các nước láng giềng khu vực, các nước lớn và các nước bạn bè truyền thống đi vào ổn định, chiều sâu, tăng cường hiệu quả hợp tác. Với Trung Quốc, quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện tiếp tục phát triển theo phương châm 16 chữ và tinh thần 4 tốt với chuyến thăm chính thức Trung Quốc tháng 10/2011 của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và chuyến thăm chính thức Việt Nam tháng 12/2011 của Phó Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Hai bên đã ký Thỏa thuận các nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết các vấn đề trên biển, tạo cơ sở cho việc đàm phán, tìm kiếm các giải pháp cơ bản, lâu dài cho các vấn đề trên Biển Đông, đồng thời đóng góp vào việc phát triển quan hệ giữa hai nước. Quan hệ hợp tác giữa ta với các nước Đông Nam Á, Nam Á được củng cố và tăng cường qua các chuyến thăm của các đồng chí Lãnh đạo Cấp cao tới nhiều nước khu vực. Quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước lớn, các đối tác quan trọng hàng đầu của Việt Nam như Liên bang Nga, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu đều có những bước tiến triển mạnh mẽ. Trong năm 2011, Việt Nam và Đức đã nâng cấp quan hệ lên tầm Đối tác chiến lược, đồng thời ta cũng thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược về ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế xanh với Đan Mạch, nâng tổng số nước ta có quan hệ Đối tác chiến lược lên 10 nước. Chúng ta tiếp tục phát triển và tăng cường hiệu quả quan hệ với các nước bạn bè truyền thống, các nền kinh tế mới nổi và các đối tác tiềm năng ở các khu vực khác.

    Trong lĩnh vực ngoại giao đa phương, ta đã tham gia chủ động, tích cực vào các diễn đàn, tổ chức quốc tế và khu vực. Chúng ta đã đóng góp tích cực cho mục tiêu xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2015, thúc đẩy liên kết nội khối ASEAN, tăng cường quan hệ của ASEAN với các đối tác nhằm củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong các các vấn đề hòa bình, an ninh và phát triển của khu vực. Việt Nam có nhiều đóng góp quan trọng trong các cơ chế hợp tác tại tiểu vùng sông Mê-công. Chúng ta cũng đã chủ động tham gia và đưa ra nhiều sáng kiến tại Liên hợp quốc, Không Liên kết, APEC, ASEM, Hội nghị thượng đỉnh phụ nữ toàn cầu, Hội nghị tương lai châu Á... đóng góp vào các nỗ lực chung toàn cầu vì hòa bình và an ninh quốc tế, an ninh lương thực, biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng và an ninh hạt nhân… Các hoạt động chủ động đó đã góp phần tích cực vào hòa bình, an ninh, ổn định ở khu vực và thế giới, cũng như những nỗ lực quốc tế ứng phó với những thách thức toàn cầu. Chúng ta cũng đã chủ động đối thoại với các nước về các vấn đề dân chủ, nhân quyền và tôn giáo, kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện lợi dụng các vấn đề này để can thiệp vào nội bộ Việt Nam.

    Công tác biên giới lãnh thổ tiếp tục được chú trọng, trong đó có việc phân giới cắm mốc biên giới với Cam-pu-chia, tăng dày và tôn tạo hệ thống mốc giới với Lào, thực hiện các Hiệp định về biên giới đã ký với Trung Quốc. Trong vấn đề Biển Đông, ta triển khai các biện pháp kịp thời, đồng bộ và hài hòa nhằm bảo vệ bảo vệ chủ quyền và lợi ích đất nước ở Biển Đông, đồng thời duy trì quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước, qua đó đóng góp vào việc duy trì hòa bình và ổn định tại khu vực. Cho đến nay, các nước trong và ngoài khu vực đều chia sẻ nhận thức chung về việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải ở Biển Đông; các bên liên quan cần giải quyết các tranh chấp trên Biển Đông bằng các biện pháp hòa bình, tuân thủ luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982, tôn trọng và thực hiện đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), tiến tới Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC).

    Ngoại giao kinh tế tiếp tục được đẩy mạnh, trong đó có công tác tham mưu về tình hình kinh tế thế giới phục vụ Lãnh đạo cấp cao trong chỉ đạo, điều hành kinh tế vĩ mô. Trong bối cảnh kinh tế thế giới và các nước đối tác đều gặp khó khăn, ta vẫn huy động được những nguồn lực quan trọng để phục vụ phát triển, ổn định kinh tế vĩ mô, tái cấu trúc nền kinh tế đất nước. Kim ngạch xuất khẩu 11 tháng đầu năm đạt kỉ lục 87,16 tỉ USD, tăng 34,7% so với cùng kỳ năm 2010 và cao nhất trong 5 năm qua. Hội nghị tư vấn giữa kỳ các nhà tài trợ cho Việt Nam đã dành cho Việt Nam khoản ODA trị giá 7,38 tỉ USD. Chúng ta tiếp tục đàm phán Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP); đàm phán trong khuôn khổ vòng Đô-ha, ký kết FTA với Chi-lê, thúc đẩy khả năng mở đàm phán FTA với EU và với liên minh thuế quan gồm 3 nước Nga, Bê-la-rút và U-dơ-bê-ki-xtan.

    Ngoại giao văn hóa đã tăng cường quảng bá hình ảnh Việt Nam đến bạn bè quốc tế thông qua việc tổ chức các sự kiện văn hóa cả ở trong và ngoài nước; vận động thành công UNESCO công nhận di sản đối với Thành Nhà Hồ ở Thanh Hóa, Khu Dự trữ sinh quyển Đồng Nai, hát xoan Phú Thọ. Công tác thông tin tuyên truyền đối ngoại tích cực giới thiệu các thành tựu phát triển của Việt Nam và kiên quyết đấu tranh với những luận điệu thù địch sai trái. Chúng ta tiếp tục thể chế hóa Nghị quyết 36 của Bộ Chính trị về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài bằng các chính sách cụ thể phù hợp với tình hình mới; tăng cường hỗ trợ cộng đồng ổn định cuộc sống cũng như vận động bà con hướng về đất nước. Công tác bảo hộ công dân được đặc biệt coi trọng, đã xử lý tốt nhiều trường hợp liên quan đến an toàn tính mạng và tài sản của công dân ta ở nước ngoài, kịp thời ứng phó với các tình huống khẩn cấp và triển khai hoạt động bảo hộ công dân quy mô lớn như: sơ tán an toàn hơn 10.300 lao động tại Li-bi về nước, sơ tán công dân ta tại Nhật Bản ra khỏi khu vực thảm họa…

    Năm 2011 đánh dấu bước tiến quan trọng trong sự phối hợp giữa đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và ngoại giao nhân dân trong việc triển khai các nhiệm vụ đối ngoại của đất nước. Các hoạt động vì hòa bình, đoàn kết, hữu nghị và hợp tác giữa các dân tộc được đẩy mạnh, trong đó có việc tham gia Diễn đàn Nhân dân ASEAN 2011, tổ chức Diễn đàn Nhân dân Việt – Trung lần thứ 3, Liên hoan hữu nghị Việt Nam - Ấn Độ, ủng hộ nhân dân Nhật Bản khắc phục hậu quả động đất, sóng thần. Hội nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam tổ chức Hội nghị Quốc tế nạn nhân da cam lần thứ 2. Công tác vận động viện trợ phi chính phủ nước ngoài được triển khai có hiệu quả. Sự phối hợp chặt chẽ trong các hoạt động đối ngoại chung đã góp phần quan trọng vào mặt trận đối ngoại của Đảng và Nhà nước thông qua việc tăng cường đối thoại, hiểu biết, tin cậy với các nước, làm giảm thiểu các bất đồng, qua đó góp phần bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, lợi ích quốc gia – dân tộc, nâng cao uy tín, vị thế Việt Nam. Những thành công này đã chứng minh sự đúng đắn của chủ trương triển khai đồng bộ, toàn diện các hoạt động đối ngoại theo tinh thần của Đại hội XI, phối hợp chặt chẽ giữa các binh chủng, dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng và sự quản lý tập trung của Nhà nước để mang lại sức mạnh tổng hợp trên mặt trận đối ngoại.

    Thành tựu đối ngoại năm 2011 tạo cho chúng ta niềm tin vững chắc rằng dưới ánh sáng đường lối Đại hội Đảng XI, với thế và lực mới, chúng ta hoàn toàn có thể vượt qua khó khăn, biến thách thức thành cơ hội, tận dụng những mặt thuận từ quá trình hội nhập quốc tế để đóng góp vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bước vào năm mới 2012, công tác đối ngoại quyết tâm góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu và nhiệm vụ chung của đất nước và sẽ tập trung vào những hướng chính sau:

    Một là, triển khai những định hướng chiến lược lớn về đối ngoại, nhất là chủ trương chủ động tích cực hội nhập quốc tế của Đại hội XI. Tăng cường hơn nữa công tác nghiên cứu, đánh giá, dự báo tình hình thế giới, các khu vực, các vấn đề kinh tế, chính trị, an ninh tác động đến môi trường an ninh và phát triển của Việt Nam để có những đề xuất chủ trương thích hợp.

    Hai là, tiếp tục đưa quan hệ giữa nước ta với các nước láng giềng khu vực, các nước lớn và các nước bạn bè truyền thống đi vào chiều sâu, ổn định và bền vững; tăng cường hơn nữa sự tin cậy, hợp tác nhiều mặt vì lợi ích chung với các nước. Tiếp tục phát huy vị thế, vai trò tại các diễn đàn đa phương; tham gia chủ động, tích cực và có trách nhiệm tại ASEAN, APEC, ASEM, Liên hợp quốc và các cơ chế liên quan.

    Ba là, giữ vững hòa bình, ổn định, bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia và lợi ích đất nước, đẩy mạnh việc hướng tới xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển với các nước láng giềng.

    Bốn là, tiếp tục đẩy mạnh ngoại giao kinh tế, ngoại giao văn hóa, công tác người Việt Nam ở nước ngoài, công tác bảo hộ công dân và công tác thông tin tuyên truyền đối ngoại.

    Năm là, triển khai mạnh mẽ ngoại giao toàn diện với sự tham gia tích cực của đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và ngoại giao nhân dân nhằm góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ đối ngoại mà Đại hội XI của Đảng đã giao phó.

    Trong năm 2012 cũng như những năm tiếp theo, tình hình thế giới và khu vực sẽ còn có những chuyển biến nhanh chóng, phức tạp, tác động sâu sắc, đa chiều đến an ninh và phát triển của Việt Nam, tạo ra cả những cơ hội và thách thức đối với đất nước. Chúng ta tin tưởng rằng dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, với sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan, các Bộ, ban, ngành, địa phương, các đoàn thể quần chúng, công tác đối ngoại sẽ được triển khai toàn diện, tạo sức mạnh tổng hợp nhằm tranh thủ thời cơ, hóa giải thách thức, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, công nghiệp hóa – hiện đại hóa, nâng cao vị thế của đất nước trên trường quốc tế./.